است معنى قول الهى كه فرموده : « وَ إِذا رَأَيْتَ ثَمَّ رَأَيْتَ نَعِيماً وَ مُلْكاً كَبِيراً » . « 1 » و اين آيه ، بيان حال ولىّ خداست و كرامت‌هايى « 2 » كه به او عطا فرموده . و مُلك عظيمِ كبير ، عبارت از آن است كه ملائكه ، فرستادگان خداى - عزَّ و جلَّ - اند . رخصتِ اندرون آمدن مىطلبند و بىرخصت ، داخل نمىشوند . پس اين است پادشاهى عظيمِ كبير . و فرمود كه : نهرها از زير مواضعى كه در آن جا ساكن‌اند ، جارى مىشود ، و اين ، معنى قول الهى است كه فرموده : « تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ » . « 3 » و ميوه‌ها به ايشان نزديك‌اند ، چنانچه خداى تعالى فرموده : « وَ دانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلالُها وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها تَذْلِيلًا » . « 4 » و از نزديكىاى كه ميوه‌ها بر سرِ شاخه‌ها به ايشان دارد ، از هر ميوه‌اى كه خواهد ، به دهن ، تناول مىتواند نمود ، چنانچه تكيه كرده . و انواع ميوه‌ها ، هر يك مىگويند كه : « يا ولىّ اللَّه ! از من « 5 » بخور ، پيش از ديگرى » . و هيچ مؤمنى در بهشت نيست كه او را چندين جنّت نباشد . در بعضى ، درختانْ سايه انداخته و در بعضى نينداخته يا در بعضى ستون‌ها در زير درختان بر پاى كرده و در بعضى نكرده . و نهرها از شرابِ بهشت و نهرها از آب و نهرها از شير و نهرها از عسل ، و وقتى كه ولىّ خدا خوردنى طلبد ، هر چه خواهد ، از براى او مىآورند ، بى آن كه آن چيز را نام ببرد . بعد از آن ، با دوستان [ و ] با برادران خود ، خلوت مىكند و يكديگر را ديدن مىكنند و در باغات و منازل خود ، تنعّم مىكنند در سايه‌اى كه هوايش شبيه به ما بين طلوع صبح تا وقت طلوعِ آفتاب است و بهتر از هواى آن وقت . و هر مؤمنى را هفتاد زوجه از حور مىدهند و چهار زن از زنان بنى آدم ، و مؤمن ، ساعتى با حور به سر مىبرد ، و ساعتى با زنى كه از بنىآدم است ، و ساعتى خلوت مىكند و بر تخت‌ها تكيه مىكند و با مؤمنان ، نظر به يكديگر مىكنند . و در وقتى از اوقات كه بر تخت خود تكيه كرده ، شعاع نورى بر او مىتابد ، پس به خدمتكاران خود مىگويد كه : اين شعاع درخشان چيست ؟ آيا خداوند جبّار ، نظر « 6 » لطف و اكرامى به من فرموده و اين نور ، از قدرت الهى ظاهر شده ؟ خدمتكاران مىگويند : جلال الهى ، منزّه است از آن كه نور مرحمت او ، شبيه به اين نور باشد . اين نور ، از يكى از حوران است كه از جملهء زنان توست و تو هنوز ، نزديك او نرفته‌اى و او از شوق ديدن تو ، سر از خيمهء خود بيرون كرده و آرزوى ديدن تو كرده ، و چون تو را ديده كه بر تخت خود تكيه كرده‌اى ، از

--> ( 1 ) . سورهء انسان ، آيهء 20 . ( 2 ) . ب : « و كرامت و نعمتى » . ( 3 ) . سورهء بقره ، آيهء 25 . ( 4 ) . سورهء انسان ، آيهء 14 . ( 5 ) . ب : « ما » . ( 6 ) . الف : - « نظر » .